Medicinale planten de Hortus

You are here

Snippendaal catalogus

Snippendaalcatalogus de HortusEerste catalogi van de Hortus
De catalogus van Johannes Snippendaal uit 1646 is de eerste catalogus van de Hortus. De opvolger van Snippendaal, Herman Corneliszoon, schreef in 1661 de tweede catalogus. Uit de periode 1665-1689 is geen catalogus bekend. Pas in 1689 verscheen opnieuw een catalogus, geschreven door Jan Commelin. De Hortus was toen reeds 7 jaar in de Plantage gevestigd.
Er bestaan nog twee originele exemplaren van de Snippendaal-catalogus. Één bevindt zich in de British Library in Londen en stamt uit de nalatenschap van Sir Hans Sloane. Het andere exemplaar bevindt zich in de Herzog August Bibliothek in het Duitse Wolfenbüttel.

Plantencollectie
Toen Snippendaal in 1646 in dienst trad, omvatte de collectie 330 soorten. Aan het eind van dat jaar was de collectie gegroeid tot 796 soorten. We mogen aannemen dat die 330 soorten voornamelijk medicinale gewassen waren. De uitbreiding bestond vooral uit siergewassen. In de catalogus wordt tevens een aantal bomen en een aantal inheemse plantensoorten genoemd. Sommige soorten zijn niet winterhard. Deze werden vermoedelijk in potten of vazen gekweekt en overwinterden ´s winters binnen.

Vertaling
Pas sinds de publicatie door Linnaeus van 'Species Plantarum' in 1753 worden binomiale (tweeledige) wetenschappelijke plantennamen gebruikt. Tot die tijd gebruikte men lange, beschrijvende namen. Zo ook in de catalogus van Snippendaal. Om te kunnen achterhalen welke planten er in 1646 in de Hortus groeiden, zijn de pre-Linneaanse namen vertaald naar moderne namen. Een belangrijke bron voor de vertaling is Species Plantarum. Linnaeus citeert veel oudere namen, waaronder velen die geheel of grotendeels overeenkomen met de namen van Snippendaal. Ook de Prodomus Theatri Botanici (1620) en Pinax Theatri Botanici van Bauhin (1623) zijn gebruikt. Van deze standaardwerken bezat Snippendaal zelf een exemplaar. Van grote waarde zijn de herbaria van Anthoni Gaaymans (1668) en Petrus Cadé (1566). In deze herbaria zijn de gedroogde planten voorzien van de toen gangbare namen. Door de planten te determineren, zijn de pre-Linneaanse namen met zekerheid te vertalen in moderne wetenschappelijke namen.

snippendaal catalogus de Hortus AmsterdamKurt Wein
De Duitse leraar, florist en biohistoricus Kurt Wein (1883-1968) maakte al eerder een vertaling van de Snippendaal-catalogus en stuurde deze in 1932 naar Amsterdam. Wein had een omvangrijke en kostbare botanische privé-bibliotheek en bezocht vele bibliotheken. Voor de vertaling gebruikte hij het exemplaar uit Londen. De vertaling door Kurt Wein is zeer compleet; bijna alle namen zijn door Wein van een Linneaanse naam voorzien. Het grote manco aan zijn werk is echter het ontbreken van elke documentatie over zijn conclusie over een bepaalde vertaalde naam. De vertaling van Wein is daarom geactualiseerd volgens de laatste nomenclatuur en vergeleken met andere bronnen.

Online catalogus
De complete catalogus inclusief de vertaling en de geraadpleegde bronnen is online te raadplegen. Wetenschappers die onderzoek verrichten aan pre-Linneaanse plantennamen worden uitgenodigd om aanvullingen en correcties op de catalogus door te geven.

Download de Snippendaal-catalogus

Based on Danland by Danetsoft © De Hortus 2015